Έρευνες
Θεραπευτική αντιμετώπιση της πελματιαίας απονεύρωσης στους αθλητές
OPIΣMOΣ
Πρόκειται για μια από τις πιο συχνές παθήσεις των ποδιών και είναι η πιο συχνή αιτία πόνου στα πόδια των αθλητών και ιδιαίτερα των δρομέων. H πελματιαία απονεύρωση είναι μία συμπαγής δεσμίδα από επιμήκεις διαταγμένες κολλαγόνες ίνες, που πρακτικά είναι ανελαστική. H πελματιαία απονευρωσήτιδα είναι η φλεγμονή της πελματιαίας απονεύρωσης, τραβάει τη βάση της βάδισης, και η πελματιαία απονευρωσήτιδα τεντώνεται περισσότερο απ' όσο πρέπει.
ΔIAΓNΩΣH
H πρώτη εκτίμηση ενός ιατρού, όταν ο ασθενής του αναφέρει πόνο στην πτέρνα, είναι πως πάσχει από άκανθα πτέρνας (επιπλέον κόκαλο στη βάση της πτέρνας). Tις περισσότερες φορές η συνεχόμενη φλεγμονή στην πελματιαία απονεύρωση δημιουργεί άκανθα. O ασθενής παρουσιάζει έντονο πόνο στην περιοχή της πτέρνας. Eπίσης, υπάρχει έντονος πόνος στην πλήρη φόρτιση ύστερα από ξεκούραση, λόγω του ότι η πελματιαία είναι περισσότερο άκαμπτη μετά από κάποιο χρόνο χαλάρωσης. O πόνος διαρκεί για μόνο μερικά λεπτά, όπου στη συνέχεια περνάει μετά από λίγο περπάτημα. O πόνος περιγράφεται σαν "stone bruise".
Μυκητιάσεις νυχιών και δέρματος
Οι μυκητιάσεις του δέρματος και των νυχιών προκαλούνται όταν αυτά εκτίθενται σε επιδερμόφυτους μύκητες (Dermatophyte fungi) για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι μύκητες είναι μικροσκοπικοί οργανισμοί οι οποίοι δεν εμπεριέχουν Chlorophyll, οι οποίοι μπορούν να επιζήσουν μόνο όταν κάνουν χρήση ενόργανης ύλης (δέρμα ή νύχι) για τροφή.
Οι κύριες αιτίες οι οποίες επιταχύνουν την ανάπτυξη των μυκητιάσεων είναι η αυξημένη θερμοκρασία (ζέστη), η υγρασία του δέρματος από υπερύδρωση, μη σωστό αεριζόμενο περιβάλλον και η μη σωστή διατήρηση της απαραίτητης υγιεινής των ποδιών.
Οι μύκητες επίσης μεταδίδονται, όταν περπατάμε ξυπόλητοι, όταν χρησιμοποιούμε υποδήματα και κάλτσες άλλων ατόμων και μέσω πεντικιούρ από πρακτικές μανικιουρίστριες.
Τύλος (κάλος): σημασία και αντιμετώπιση στο διαβητικό πόδι
Κάλος και σκλήρυνση είναι το αποτέλεσμα της πάχυνσης της κερατίνης στιβάδας του δέρματος στην οποία τα κύτταρα της επιδερμίδας πολλαπλασιάζονται με μεγάλη ταχύτητα. Η κύρια αιτία πάχυνσης της κερατίνης της επιδερμίδας είναι η έκθεση σε μηχανικές πιέσεις και τριβές.
Ο κάλος αποτελεί "σήμα κινδύνου" για τη δημιουργία περισσότερων και σοβαρότερων επιπλοκών στο διαβητικό πόδι καθώς και για την κατάταξη του διαβητικού ασθενή ως "υψηλού κινδύνου".
Είδη και αίτια
Η πιο σημαντική αιτία για την δημιουργία κάλου, είναι η υψηλή μηχανική πίεση (weight bearing) ενώ οι συνέπειες της πίεσης είναι βαρύτερες σε νευροπαθητικό διαβητικό πόδι. Ο Σακχαρώδης διαβήτης πιστεύεται ότι μπορεί να αλλάξει την ισορροπία των δυνάμεων που ασκούνται στο πόδι μέσω των μυών (εκτεινόντων - καμπτήρων) και την ανθεκτικότητα του μαλακού ιστού με αποτέλεσμα την αύξηση της πελματιαίας πίεσης όπου ο ιστός τραυματίζεται ευκολότερα.
Βλαίσος Μέγας Δάκτυλος (το κότσι)
Το κότσι είναι η ανατομική ανωμαλία του μεγάλου δακτύλου στα πόδια, κατά την οποία το μεγάλο δάκτυλο αποκτά κλίση, με τάση να ακουμπήσει πάνω στα υπόλοιπα δάκτυλα του ποδιού. Συνέπεια αυτού είναι η εξόγκωση της κεφαλής του πρώτου μεταταρσίου.
Οι γυναίκες έχουν τις μεγαλύτερες πιθανότητες να δημιουργήσουν κότσι σε σχέση με τους άνδρες. Το ποσοστό αυτό ανέρχεται περίπου στο 70%.
Υπάρχουν διάφορες αιτιολογίες οι οποίες προδιαθέτουν αυτή την πάθηση.
ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ
Περίπου 60% των περιπτώσεις δηλώνουν ότι το είχε ένας από τους γονείς τους. Η κληρονομικότητα σε αυτή την περίπτωση χαρακτηρίζεται από την προδιαθεσιμότητα που έχει το παιδί να κληρονομήσει ανατομικές ανωμαλίες όπως π.χ. η πλατυποδία από την οποία μπορεί να δημιουργηθεί το κότσι.
ΥΠΟΔΗΣΗ
Η βασικότερη αιτιολογία της πάθησης είναι το στενό υπόδημα και αυτό το πιστοποιεί κάποια εργασία που έγινε σε Ευρωπαίους και σε ξυπόλυτους Αφρικανούς. Στην εργασία αυτή βρέθηκε ότι οι Ευρωπαίοι έχουν πολύ μεγαλύτερο ποσοστό της πάθησης σε σχέση με τους Αφρικανούς.
ΓΕΝΟΣ
Πολλές έρευνες δείχνουν ότι υπάρχει μεγάλη αύξηση της δημιουργίας του βλαισού μεγάλου δακτύλου Κότσι στις γυναίκες οι οποίες φοράνε στενά υποδήματα. Επίσης άλλη έρευνα πιστοποιεί ότι το 85% των χειρουργηθέντων γι' αυτήν την πάθηση είναι γυναίκες.
ΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ
Ερευνητικά πιστεύεται ότι βασική αιτία της στροφής του μέγα δακτύλου κατά την διάρκεια της βάδισης είναι η πλατυποδία.
ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ
Η Ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι η φλεγμονή που παθαίνουν οι αρθρώσεις όπου επηρεάζονται και αλλάζουν την μορφολογία τους, όπως για παράδειγμα είναι η 1η μεταταρσοφαλαγγική άρθρωση.
ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ
Αρχικά το πρώτο δάκτυλο στρέφεται ελαφρώς προς τα έξω (απαγωγή), όπου σπρώχνει το δεύτερο δάκτυλο.
Στη συνέχεια το Μεγάλο δάκτυλο στρέφεται περισσότερο και το δεύτερο δάκτυλο παίρνει την μορφή του σφυριού (σφυροδακτυλία)
Στο τρίτο στάδιο το μεγάλο δάκτυλο στρέφεται περισσότερο, το δεύτερο δάκτυλο εφιπεύει το μεγάλο δάκτυλο, το μεσαίο γαμψώνει και το πέμπτο μετακινείται κάτω απο το τέταρτο δάκτυλο.
Το τέταρτο στάδιο, συμβαίνει σε ακραίες περιπτώσεις όπου μπορεί ακόμα και να επέλθει εξάρθρωση της άρθρωσης. Σε αυτή την περίπτωση συνήθως υπάρχει συνδυασμός της παραμορφωτικής αρθίτιδας.
Αρκετά δευτερογενή συμπτώματα δημιουργούνται στο δέρμα και στην άρθρωση όταν εκτεθούν τα κότσια σε τραύμα. Μερικά από τα συμπτώματα είναι ο πόνος, θυλακίτιδα, κάλοι τόσο πάνω στην περιοχή του εξογκώματος, όσο και στην πελματιαία (κάτω από το πέλμα) περιοχή του 1ου μεταταρσίου, μεσοδακτύλιοι κάλοι και προβλήματα με τα νύχια (π.χ. να καρφώνουν από την πίεση).
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
Σε περίπτωση φλεγμονής και πόνου, το κότσι αντιμετωπίζεται ως εξής,
- Αποφυγή όλων των αιτιών και των δραστηριοτήτων που επιτείνουν τον πόνο π.χ. στενά υποδήματα.
- Προστατευτικά βοηθήματα (Padding) για την μείωση της τραυματικής πίεσης στην περιοχή.
- Θεραπεία των πιθανών κάλων στην περιοχή από ειδικούς. Κατασκευή μεσοδακτύλιων ναρθήκων κατασκευασμένοι για τον κάθε ασθενή ξεχωριστά για την μείωση της στροφής του δακτύλου προς τα έξω και την βελτίωση της λειτουργίας της άρθρωσης.
Επίσης ο μεσοδακτύλιος νάρθηκας από σιλικόνη (ειδικά κατασκευασμένος) μεταξύ του 1ου και 2ου δακτύλου, βοηθάει στην θεραπεία ή στην πρόσληψη της δημιουργίας ενός μεσοδακτύλιου και ραχιαίου τύλου.
Περνώντας η φλεγμονή, ο ασθενής θα πρέπει να αναζητήσει λύση στην πρωτογενή αιτιολογία η οποία του προκαλεί το πρόβλημα. Αν για παράδειγμα η βασική αιτία είναι το στενό υπόδημα, η μόνη θεραπεία είναι ότι θα πρέπει να το φοράει μόνο σε ειδικές περιπτώσεις όπου δεν θα υπάρχει αρκετό περπάτημα.
Αν η αιτία είναι η πλατυποδία θα πρέπει να εκτιμάται από τη χρήση πελματογραφήματος μελετώντας την εμβιομηχανική λειτουργία του ποδιού κατά την βάδιση, και εντοπίζοντας την παθομηχανική βλάβη.
Στη συνέχεια ο Ποδολόγος (ειδικός στην ορθωτική θεραπεία του κάτω άκρου) κατασκευάζει το ειδικό ορθωτικό πέλμα το οποίο θα βοηθήσει στην καλύτερη λειτουργία του ποδιού κατά την βάδιση και την μείωση της επιδείνωσης του βλαισού μέγα δακτύλου.
Σε περίπτωση που το κότσι προέρχεται από ρευματοειδή αρθρίτιδα θα πρέπει ο ασθενής να βρίσκεται σε συνεχή επαφή με το ρευματολόγο για τον έλεγχο της φλεγμονής και την μείωση των συμπτωμάτων.
Σε περίπτωση που είναι σε προχωρημένα στάδια με μεγάλη παραμόρφωση και ενοχλήσεις, θα πρέπει να εκτιμάται από τον ορθοπεδικό χειρουργό όπου πιθανόν θα χρειαστεί κάποια χειρουργική επέμβαση.
Στην συνέχεια ο ασθενής θα πρέπει να εκτελεί πολύ προσεκτικά τις οδηγίες του ορθοπεδικού για να μην δημιουργηθεί το ίδιο πρόβλημα ξανά.
Μην ξεχνάμε ότι η υγεία του σώματος ξεκινάει από τα πόδια.
Αναφορά στο Διαβητικό Πόδι - Οδηγίες για Αποφυγή Επιπλοκών
Ίσως, πουθενά αλλού στο ανθρώπινο σώμα δεν μπορούμε να παρατηρήσουμε τόσο καθαρά και σε τέτοια έκταση, τις καταστροφικές συνέπειες των επιπλοκών που επιφέρει ο ΣΔ, όπως τις παρατηρούμε στα πόδια των ατόμων με ΣΔ.
Οι παρατεταμένες επιδράσεις του διαβήτη και του αυξημένου σακχάρου στο αίμα, μπορεί να προκαλέσουν βλάβη σε ζωτικά όργανα όπως καρδιά, τα νεφρά, τα νεύρα και τα αιμοφόρα αγγεία. Οι νευρικές βλάβες που οφείλονται στον διαβήτη μπορεί να καταλήξουν σε περιφερική νευροπάθεια, η οποία πιθανώς να κάνει τα ποδιά σας λιγότερο ευαίσθητα στους ερεθισμούς και στον πόνο.
Αυτό σημαίνει ότι δεν θα νιώθετε άβολα με τυχόν ακατάλληλα υποδήματα. Επίσης δεν θα μπορείτε να αντιληφθείτε ένα τραύμα στο πόδι. Ο διαβήτης μπορεί να εμποδίσει την καλή κυκλοφορία του αίματος, την σωστή και σταθερή βάδιση και να μειώσει την δυνάμεις του οργανισμού στην αντιμετώπιση των μολύνσεων.
Οι διαβητικοί ασθενείς έχουν 15 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο ακρωτηριασμού. Τα διαβητικά έλκη, σύμφωνα με στοιχεία, αποτελούν τη συχνότερη αιτία εισαγωγή στο νοσοκομείο των διαβητικών ασθενών. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΕΣΥ της Μ. Βρετανίας το οικονομικό κόστος των διαβητικών ελκών τα έτη 1985 και 1986 απήλθε σε 15 εκατομμύρια ευρώ.
Τα στοιχεία αυτά είναι βέβαια απογοητευτικά και ενοχλούν τον οικονομικό προϋπολογισμού των απανταχού ΕΣΥ. Γι'αυτό και η παγκόσμια οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ) κινητοποιήθηκε και σε συνεργασία με την Αμερικάνικη Διαβητολογική Εταιρεία (ΑDA) και την Ευρωπαϊκή (EASD) οργάνωσε συμπόσια ειδικών που κατέληξαν στη διαμόρφωση συγκεκριμένων προτάσεων. Όλες αυτές οι προτάσεις συνοψίζονται σε μία λέξη "ΠΡΟΛΗΨΗ".
Ελκος στην πελματιαία επιφάνεια
του άκρου ποδός.
Η πρόληψη των διαβητικών ελκών είναι έργο ομάδας ιατρικού και παραϊατρικού προσωπικού (διαβητολόγο, ορθοπεδικό, αγγειολόγο, ειδικό ποδολόγο, νοσηλευτή).
Η εκπαίδευση και ενημέρωση των ασθενών για το πότε κινδυνεύουν, που διατρέχουν κίνδυνο και τι μπορούν να κάνουν προληπτικά είναι κεφαλαιούχους σημασίας.
Ανάλογης σημασία είναι και η τακτική ιατρική και ποδολογική παρακολούθηση των ασθενών, άκομη και ας μην υπάρχει πρόβλημα.
ΝΑ ΤΟΥΣ ΖΗΤΑΤΕ ΝΑ ΚΟΙΤΑΝΕ ΤΑ ΠΟΔΙΑ.
ΝΑ ΕΡΧΕΣΤΕ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΑ ΠΟΔΙΑ ΣΑΣ.
Να τα κοιτάτε κάθε μέρα για να ελέγχετε αν υπάρχουν κοψίματα η μελανιές.
Πρέπει να φροντίζεται την υγιεινή των ποδιών σας.
Υπόνυχια εξέλκωση.
Να πλένετε τα πόδια σας κάθε μέρα. Να ελέγχετε την θερμοκρασία του νερού με τον αγκώνα σας ή με θερμόμετρο. Να τα στεγνώνετε καλά, ιδιαίτερα ανάμεσα στα δάκτυλα με απαλές κινήσεις. Κόψτε τα νύχια σας ίσια για να αποφύγετε την ανάπτυξη νυχιών μέσα στο δέρμα, όπου μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή.
Αν δεν μπορείτε μόνοι σας ζητήσετε την βοήθεια από κάποιον ειδικό ποδολόγο (πανεπιστημιακού επιπέδου).
Σε περιπτώσεις υπερκερατώσεων και κάλων, χρησιμοπιήστε ελαφρόπετρα. Είναι πολύ επικίνδυνη ή χρήση αιχμηρών αντικημένων, καθώς και η χρήση κάποιων επιθεμάτων από τα φαρμακεία. Αν δεν μπορείτε μόνοι σας ζητήσετε την βοήθεια από κάποιον ειδικό ποδολόγο (πανεπιστημιακού επιπέδου).
Υπερκεράτωση στην πτέρνα.
Εφίπευση δευτέρου δακτύλου
με μεσοδακτύλιο τύλο.
Τύλοι στην πελματιαία
επιφάνεια του ποδιού.
Να χρησιμοποιείτε ειδικές ενυδατικές αλοιφές, όπου προσφέρουν ενυδάτωση στο δέρμα. Προτιμήστε την περιοχή της πτέρνας και τα σημεία με σκληρύνσεις και αποφύγετε τις περιοχές ανάμεσα στα δάχτυλα.
Να κάνετε πελματογράφημα σε ειδικούς (ορθοπεδικούς, φυσίατρους, ποδολόγους και φυσικοθεραπευτές). Να προμηθεύεστε ειδικά πέλματα μετά την λήψη προπλάσματος και υποδήματα για να μειώνεται η πιθανότητα δημιουργία τύλων και στην συνέχεια ελκών.
Δυναμικό πελματογράφημα.
Πέλμα με αποφόρτιση στο 5ο μετατάρσιο πελματιαία.
ΝΑ ΑΓΑΠΑΤΕ ΤΑ ΠΟΔΙΑ ΣΑΣ
Να φοράτε υποδήματα από μαλακό δέρμα, άνετα και βαμβακερές κάλτσες που τα προστατεύουν από τις τριβές και την ανάπτυξη μυκήτων.
Μία από τις μεγαλύτερες αιτίες των ακρωτηριασμών είναι τα ακατάλληλα υποδήματα. Να αποφεύγετε την συνεχόμενη χρήση των τακούνια και των μυτερών υποδημάτων. Προσπαθήσετε να περιορίσετε τον χρόνο που τα φοράτε στο ελάχιστο. Να ψάχνεται το εσωτερικό των υποδημάτων πριν την χρήση για πιθανές φθορές.
ΠΡΟΣΕΞΕΤΕ ΓΕΝΙΚΩΣ. Αν χρειάζεται να χάσετε βάρος κάθε επιπλέον κιλό επιβαρύνει ανάλογα και την μηχανική πίεση στα πόδια. Μην καπνίζεται, επιβαρύνει την κυκλοφορία του αίματος.
Να ζητάτε να σας εκπαιδεύουν το πώς να προφυλάξετε τα πόδια.
Σε μια μελέτη που έγινέ στην Λιθουανία, αναφέρεται μείωση της επανεμφάνισης των ελκών κατά 28% με την συστηματική εκπαίδευση
Η εκπαίδευση μπορεί να περιλαμβάνει απλές συμβουλές, σεμινάρια σε ομάδες ασθενών, προβολή ταινιών, φυλλάδια και φωτογραφίες.
Το βασικότερο είναι να ζητάτε βοήθεια από κάποιο ειδικό και όχι να προσπαθείτε να το αντιμετωπίζεται μόνος σας.
Συμπέρασμα: Το κοινωνικό και οικονομικό μέγεθος του προβλήματος Διαβητικό Πόδι είναι τεράστιο και γι'αυτό πρέπει όσοι με οποιοδήποτε τρόπο εμπλέκονται με την αντιμετώπιση των διαβητικών ασθενών να είναι ευαισθητοποιημένοι και επαρκώς ενημερωμένοι για τον κίνδυνο. Και να συνεισφέρουν με αυτό τον τρόπο στην πρόληψη των διαβητικών ελκών.
Ο κύριος Αρβανιτάκης έχει γράψει το παραπάνω άρθρο, Ορθωτική Θεραπεία του Ποδιού, στο βιβλίο Πόδι και Ποδοκνημική.
Ο κύριος Αρβανιτάκης έχει γράψει το παραπάνω άρθρο, Ορθωτική Θεραπεία του Προσθίου Ποδός, στο βιβλίο Παθήσεις του Προσθίου Ποδός.